Gluhwein: recept en achtergrond

Glühwein, vaak ook zonder puntjes als gluhwein geschreven, is verwarmde en gezoete wijn met kaneel en kruidnagel. In München hoort hij bij de advent: op de kerstmarkt aan de Marienplatz dampt hij in de bekers en zelfs in een versierde tram wordt hij geschonken. Op deze pagina staat een gluhwein recept van de redactie met de juiste temperatuur, een alcoholvrije kinderpunch en uitleg over wat er volgens de Europese regels wel en niet in glühwein mag.

Wat is glühwein precies?

De naam is in de Europese Unie vastgelegd in verordening (EU) nr. 251/2014 over gearomatiseerde wijnproducten. Het Beierse Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (LGL) vat de regels zo samen: glühwein wordt alleen van rode of witte wijn gemaakt en vooral op smaak gebracht met kaneel, kruidnagel of allebei. Andere aroma's zijn toegestaan, zolang die twee de boventoon voeren. Het alcoholpercentage ligt tussen 7 en 14,5 procent, en water mag op een kleine technische uitzondering na niet worden toegevoegd. Volgens een merkblad van het Landesuntersuchungsamt Rheinland-Pfalz uit 2024 mag inmiddels ook roséwijn als basis dienen.

Wordt glühwein van witte wijn gemaakt, dan moet de verkoopnaam dat laten zien, bijvoorbeeld met het woord „weiß“. Warme dranken van bosbessen-, kersen- of appelwijn heten in Duitsland Fruchtglühwein. Dat zijn geen wijnproducten, maar dranken die op wijn lijken, met eigen minimumwaarden voor alcohol: 5 procent voor appel en peer, 5,5 procent voor de andere vruchten. Het woord punch, in het Duits Punsch, is volgens het LGL juridisch niet nader omschreven.

Gluhwein recept van de redactie

Voor 4 tot 6 bekers. Voorbereiding 10 minuten, trektijd 20 tot 30 minuten. Waar het vooral op aankomt, is de temperatuur. Het LGL adviseert glühwein langzaam, zo kort mogelijk en niet boven 70 °C te verwarmen. Wordt hij heter of gaat hij koken, dan verdampt een deel van de alcohol, verdwijnen de kerstige kruidentonen en ontstaan gekookte en bittere smaken.

Ingrediënten

• 1 l droge, fruitige rode wijn (bijvoorbeeld pinot noir, in Duitsland Spätburgunder genoemd, of dornfelder)
• 60 tot 80 g suiker of 3 tot 4 el milde honing
• 1 kaneelstokje
• 4 kruidnagels
• 2 steranijs
• 2 groene kardemompeulen, licht gekneusd
• schil van 1 onbespoten sinaasappel, in brede repen zonder het witte vlies
• 1 reep schil van een onbespoten citroen

Bereiding

1. Doe de wijn, de suiker of honing, alle specerijen en de sinaasappel- en citroenschil in een pan van roestvrij staal of email.
2. Verwarm alles langzaam op laag tot middelhoog vuur en roer tot de suiker is opgelost. De wijn mag dampen, maar niet koken; controleer met een keukenthermometer dat hij niet warmer wordt dan 70 °C.
3. Zet het vuur op de laagste stand of haal de pan van het vuur, leg het deksel erop en laat de specerijen 20 tot 30 minuten trekken bij 60 tot 70 °C.
4. Proef en voeg zo nodig nog wat suiker of honing toe. Giet de glühwein door een fijne zeef, zodat kruidnagels en schillen geen bittere smaak meer afgeven.
5. Schenk uit in voorverwarmde bekers. Laat restjes afkoelen, bewaar ze in de koelkast en warm ze de volgende dag nog één keer voorzichtig op.

Alcoholvrije gluhwein: kinderpunch

Wie zoekt naar alcoholvrije gluhwein, kan kinderpunch maken, in het Duits Kinderpunsch. In het recept van de redactie is dat een warme, gekruide drank van vruchtenthee en vruchtensap zonder alcohol. Een product van alcoholvrije of gedealcoholiseerde wijn met glühweinkruiden mag in Duitsland volgens het merkblad uit Rheinland-Pfalz niet „alkoholfreier Glühwein“ heten; op het etiket staat dan een beschrijvende naam, bijvoorbeeld een gearomatiseerde drank van gedealcoholiseerde rode wijn. De kinderpunch is bedoeld voor kinderen, voor wie nog moet rijden en voor iedereen die geen alcohol wil drinken.

Ingrediënten voor 4 bekers

• 500 ml sterke vruchtenthee (rozenbottel of hibiscus), 5 minuten getrokken
• 300 ml troebele appelsap
• 200 ml sinaasappelsap
• 1 kaneelstokje
• 3 kruidnagels
• 1 steranijs
• een paar plakjes onbespoten sinaasappel
• 1 tot 2 el honing, naar smaak

Bereiding

1. Verwarm de thee, de appelsap en het sinaasappelsap met kaneel, kruidnagels, steranijs en sinaasappelplakjes langzaam in een pan tot de punch dampt. Laat hem niet hard koken.
2. Laat de punch met het deksel op de pan 10 minuten op laag vuur trekken, maak hem op smaak met honing en schenk hem door een zeef in de bekers.

Glühwein uit de fles: waar let je op?

Volgens de Augsburger Allgemeine mengde Rudolf Kunzmann in de winter van 1956 in zijn kleine eenmanswijnkelderij in Augsburg voor het eerst kant-en-klare glühwein en vulde die af in flessen. Het familiebedrijf verhuisde later naar Dasing; de krant schrijft dat de firma geldt als pionier van de industrieel afgevulde glühwein.

Wie in de winkel een fles koopt, kan op het etiket een paar dingen controleren. Staat er glühwein op, dan moet de drank van wijn zijn gemaakt en tussen 7 en 14,5 procent alcohol bevatten. Een witte variant hoort als zodanig benoemd te zijn. Fruchtglühwein is iets anders: die wordt van vruchtenwijn gemaakt. Een beschermde herkomstaanduiding van de gebruikte wijn mag volgens het merkblad niet op het etiket; wel toegestaan zijn beschermde aanduidingen voor glühwein zelf, zoals Nürnberger Glühwein of Thüringer Glühwein.

Glühwein op de kerstmarkt in München

De gemeentelijke Christkindlmarkt rond de Marienplatz is in 2026 volgens de stad open van vrijdag 20 november tot en met donderdag 24 december, met een sluitingsdag op zondag 22 november, Totensonntag. Er zijn 138 kramen toegelaten. Een organisatorpagina zonder jaartal noemt naast rode ook witte en rosé glühwein, vruchtenwijnen van bessen, punch en alcoholvrije warme dranken zoals Heißer Apfel. Een Münchens gebruik hangt samen met de kerstboom: de gemeente die de grote boom op de Marienplatz schenkt, mag als tegenprestatie de glühweinkraam in de Prunkhof van het stadhuis uitbaten.

Warm en op rails gaat het in de Christkindltram van de Münchner Verkehrsgesellschaft, die sinds 1994 versierd door de oude binnenstad rijdt, met glühwein, kinderpunch en Lebkuchen aan boord. In 2026 rijdt de tram volgens de organisator van 27 november tot en met 20 december. Openingstijden en de andere markten van de stad staan op onze pagina over de kerstmarkt in München; meer over de stad zelf leest u in de gids over München.

Met mate: leeftijd en gezondheid

Glühwein is gemaakt van wijn, en daarom geldt in Duitsland de regel van de jeugdbeschermingswet voor wijn. Volgens § 9 van het Jugendschutzgesetz mogen wijn en op wijn lijkende dranken in horeca, verkooppunten en verder in het openbaar niet worden verstrekt aan kinderen en jongeren onder de 16. Alleen jongeren van 14 en 15 jaar mogen wijn wel krijgen als iemand met het ouderlijk gezag hen begeleidt. Dranken met meer dan een geringe hoeveelheid sterke drank, dus ook glühwein met een scheut rum, mogen in het openbaar helemaal niet aan minderjarigen worden verstrekt. In Nederland hanteert de Rijksoverheid de norm NIX18: geen alcohol onder de 18.

Het Voedingscentrum adviseert om geen alcohol te drinken, omdat elke hoeveelheid schadelijk kan zijn. Wie toch een beker neemt, doet dat met mate en met pauzes; wie nog moet rijden of fietsen, kiest kinderpunch. Bij een beker passen Lebkuchen en Christstollen, waarover onze Engelstalige pagina's Lebkuchen en Stollen meer vertellen. Iets zoets uit dezelfde keuken zijn de kaiserschmarrn en de apfelstrudel.