Strój na Oktoberfest

Jaki strój na Oktoberfest wybrać? Żaden nie jest obowiązkowy: według miasta Monachium na festynie nie ma dress code'u, a dżinsy są mile widziane w każdym namiocie. Mimo to wielu gości przychodzi w stroju bawarskim. Kobiety zakładają dirndl, mężczyźni skórzane spodnie, czyli lederhosen. Poniżej: z czego składa się każdy z tych strojów, czym różni się od przebrania i o czym pamiętać przy butach i torebce.

Czy strój bawarski na Oktoberfest jest obowiązkowy?

Nie. Oficjalny portal miasta, muenchen.de, mówi to jasno: na Theresienwiese każdy ubiera się, jak chce. Dirndl i lederhosen stały się w ostatnich latach tak popularne, że zwykłe ubranie bywa w namiocie widoczne, ale obowiązku nigdy nie wprowadzono.

Strój ludowy, po niemiecku Tracht, nie jest też zarezerwowany dla Bawarczyków. Ktoś przyjeżdżający z Krakowa czy Wrocławia może bez skrępowania włożyć dirndl. Według muenchen.de stowarzyszeniom strojów ludowych nie przeszkadza pochodzenie noszącego, tylko tanie imprezowe wersje, które z oryginałem mają już niewiele wspólnego.

Jak nazywają się stroje na Oktoberfest?

Strój damski to dirndl, strój męski to lederhosen, w Bawarii mówi się Lederhose. Razem określa się je słowem Tracht. Słowo dirndl w bawarskiej gwarze znaczy po prostu „dziewczyna”, a sukienka nazywała się pierwotnie Dirndlgewand.

Oktoberfest stroje damskie: dirndl w trzech częściach

Kompletny dirndl zawsze składa się z trzech elementów, które do siebie pasują:

• Sukienka z dopasowanym gorsetem i szeroką spódnicą, krótka, do kolan albo długa. Krótkie modele to moda festynowa; na wesele czy święto strojów ludowych lepiej pasuje długość do kolan lub dłuższa. Portal oktoberfest.de zauważa, że dirndl do kolan jest bardzo modny, także wśród mieszkanek Monachium, a bardzo krótki szybko okazuje się niepraktyczny.
• Bluzka noszona pod gorsetem. Klasyką jest biel, ale dziś dopuszczalne są też kolory. Prosta zasada równowagi: do kolorowej sukienki spokojna bluzka, do skromnej sukienki bluzka bardziej wyrazista. Kto woli mniejszy dekolt, wybiera model pod szyję, często koronkowy.
• Fartuch zawiązywany na spódnicy. Powinien kolorem i wzorem pasować do sukienki i kończyć się dokładnie na wysokości jej rąbka.

Jako biżuteria wystarczy aksamitka na szyję, kolczyki albo apaszka. Muenchen.de podpowiada, że zmiana samej bluzki i fartucha nadaje temu samemu dirndlowi zupełnie inny charakter. Więcej o krojach i historii znajdziesz na naszej stronie Dirndl (po angielsku), a pełny poradnik w artykule What to wear to Oktoberfest (po angielsku).

Kokarda fartucha: po lewej czy po prawej?

Miejsce kokardy uchodzi za wskazówkę co do stanu cywilnego, zawsze z perspektywy kobiety, która nosi fartuch. Po lewej: wolna. Po prawej: w związku, zaręczona lub zamężna. Z przodu pośrodku wiązały dawniej dziewczęta i bardzo młode kobiety, dziś robią tak głównie dzieci albo osoby, które nie chcą nic zdradzać. Z tyłu pośrodku wiążą kelnerki, bo tam kokarda nie przeszkadza w pracy, a tradycyjnie także wdowy.

Muenchen.de podkreśla, że to zwyczaj, a nie przepis. Jego pochodzenia nie da się jednoznacznie ustalić, a w Górnej Austrii i Styrii fartuch wiąże się z tyłu i nie ma to żadnego znaczenia. Szczegóły po niemiecku są na stronie Dirndlschleife.

Oktoberfest strój męski: lederhosen i dodatki

Podstawą męskiego stroju bawarskiego są skórzane spodnie. Występują jako krótkie, jako spodnie do kolan i w wersji długiej, z jeleniej, koziej lub bydlęcej skóry, z szelkami i często z haftem. Dobre lederhosen służą przez dziesięciolecia, z czasem miękną i mogą śmiało nosić ślady użytkowania. Do klasycznego zestawu należą:

• koszula w kratę lub gładka, często ze stójką;
• Janker, kurtka z lodenu lub wełny na chłodniejszy wieczór, albo kamizelka, tradycyjnie uchodząca za bardziej odświętną;
• Haferlschuhe, solidne buty sznurowane z boku;
• Loferl, dwuczęściowe getry na łydki do krótkich spodni, przy których stopa pozostaje odkryta;
• do wyboru Charivari, ozdobny łańcuszek przy spodniach, oraz filcowy kapelusz z piórkiem lub kitą z włosia kozicy.

Nic z tego nie jest obowiązkowe. Więcej o krojach, rodzajach skóry i pielęgnacji przeczytasz na stronie Lederhosen (po angielsku).

Loferl bez skarpetek

Bawarski związek strojów ludowych, Bayerischer Trachtenverband, nie pozostawia wątpliwości: do Loferl wkłada się bosą stopę do buta. Krótkie skarpetki pod spodem są według związku historycznie niepoprawne. Loferl noszą zarówno mężczyźni, jak i kobiety.

Buty, kurtka i chłodne wieczory

Do dirndla oktoberfest.de poleca jako klasykę prosty but ludowy na słupku. Czółenka też pasują, o ile ktoś pewnie stoi na ławce. Kto chce wytrzymać wiele godzin na nogach, dobrze zrobi, wybierając baleriny lub mokasyny. Sneakersy i kozaki ten sam portal uznaje natomiast za absolutne faux pas przy dirndlu. Praktyczna rada: otwarte buty lepiej zdjąć przed przejażdżką na karuzeli łańcuchowej.

Nawet po ciepłym dniu wieczorem szybko robi się chłodno. Janker z wełny filcowanej albo dopasowany kolorem sweter rozpinany uzupełnia strój na drogę powrotną. W ciepłym namiocie naturalne tkaniny, jak len, wełna czy bawełna, są według muenchen.de o wiele przyjemniejsze niż poliester.

Przebranie na Oktoberfest czy prawdziwy strój?

Przebranie na Oktoberfest to właśnie to, co krytykują stowarzyszenia strojów ludowych: sukienki z nadrukiem kufli czy plastikowe fartuchy według muenchen.de bardziej pasują do karnawału niż do Tracht. Nikt tego nie zabrania, ale lepiej wybrać prosty, porządnie uszyty strój.

Warto też odróżnić strój festynowy od Tracht w ścisłym sensie. Dirndl i lederhosen były pierwotnie ubraniem roboczym: krótkie skórzane spodnie nosili myśliwi, drwale i pasterze na halach, dirndl wywodzi się z roboczego stroju chłopek. W XIX wieku mieszczaństwo przejęło oba stroje jako modę na letni wypoczynek na wsi. W 1883 roku nauczyciel Josef Vogl założył w Bayrischzell pierwsze bawarskie stowarzyszenie strojów ludowych, by ocalić znikające krótkie lederhosen. To, co dziś widać na Wiesn, nie jest więc nieprzerwaną tradycją, lecz efektem kilku odrodzeń, ostatniego od lat dwutysięcznych.

Gdzie kupić strój na Oktoberfest?

Na jedną wizytę nie trzeba kupować nowego stroju. W Monachium popularne jest wypożyczanie i zakupy z drugiej ręki, a stowarzyszenia strojów ludowych regularnie organizują giełdy używanej odzieży. Kto kupuje, czy to w sklepie, czy na portalu ogłoszeniowym, powinien według muenchen.de sprawdzić kilka rzeczy:

• najpierw krój, potem cena: gorset musi dobrze leżeć, bo późniejsze przeróbki są trudne i drogie;
• równe szwy, wykończone brzegi i prawdziwe guziki; ozdoby nadrukowane zamiast naszytych zdradzają tandetę;
• w lederhosen skóra szyta, a nie klejona, i miękka w dotyku.

Torebka i kontrola przy wejściu

Duże torby i zwykłe plecaki są na terenie festynu zakazane. Torebka lub plecak może mieć najwyżej 3 litry pojemności i nie więcej niż 20 x 15 x 10 cm, czyli mniej więcej tyle, co mała torebka wieczorowa. Większy bagaż można według oktoberfest.de zostawić w przechowalni przy wejściach P1, P5, P8 i P10 za 5 euro. Noże są na terenie festynu zakazane, także te noszone do stroju, a wszystko, co może posłużyć jako broń, jest niedozwolone niezależnie od wielkości torby.